Środki ochrony indywidualnej

Środki ochrony indywidualnej to środki noszone lub trzymane przez pracownika, które chronią przed jednym lub większą liczbą zagrożeń związanych z występowaniem niebezpiecznych, lub szkodliwych czynników w jego środowisku pracy.

Z tego artykułu, który dotyczy środków ochrony indywidualnej dowiesz się:

  • Co to są środki ochrony indywidualnej.
  • Jakie są obowiązki pracodawcy, który zapewnia środki ochrony indywidualnej.
  • Jakie są kategorie środków ochrony indywidualnej.
  • Na co zwrócić uwagę wybierając środki ochrony indywidualnej.

 

Co to są środki ochrony indywidualnej?

To przede wszystkim odzież ochronna, której zadaniem jest chronić głowę, oczy, kark, barki i kończyny, musi chronić też brzuch i klatkę piersiową. Taka odzież musi być oznakowana. Co to znaczy? Znakowanie powinno wskazywać jego nazwę, nazwę producenta, nazwę handlową wyrobu, numer normy, znak graficzny, który wskazuje przed jakimi zagrożeniami chroni konkretny produkt.

Czy wiesz, że środki ochrony indywidualnej w wyjątkowych przypadkach mogą być używane przez więcej niż jedną osobę? To prawda. Nie wiem, czy wiesz, ale środki ochrony dzielą się też na odpowiednie kategorie? Tak, to też prawda. Właśnie te kategorie wyznaczają stopień zagrożenia, przed którym mają chronić. 

Środki ochrony indywidualnej powinny też być możliwie najlżejsze, zachowując jednocześnie swoją wytrzymałość i skuteczność, a oprócz tego muszą mieć znak CE.

 

Środki ochrony indywidualnej a obowiązki pracodawcy

Zgodnie z art. 207 Kodeksu Pracy to pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Na czym polega jego odpowiedzialność? Tak się składa, że jest zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Ochroną dotyczy też zatrudnionych na innej podstawie niż na umowie o pracę.

Pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz poinformować go o sposobach posługiwania się tymi środkami.

Zwróć uwagę, że przepisy Kodeksu Pracy mówią, że w razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. 

 

Za naruszenie przepisów BHP pracodawca podlega karze grzywny od 1000 zł do 30.000 zł.

Do obowiązków pracodawcy należy konserwacja, pranie, odpylanie i odkażanie środków ochrony indywidualnej. Niedopuszczalne jest powierzenie tych czynności pracownikom. 

 

 

Przeczytaj też: Czym są środki ochrony indywidualnej?

Kategorie środków ochrony indywidualnej 

 

Produkty, które są określane jako środki ochrony indywidualnej i są wprowadzane na rynek Unii Europejskiej i muszą posiadać deklaracje zgodności WE zgodnie z dyrektywą 89/686/EWG. Środki Ochrony Indywidualnej dzieli się na trzy grupy, których kryterium jest stopień zagrożenia, przed którym mają chronić pracownika.

 

Kategoria I

Obejmuje produkty stosowane w warunkach niskiego ryzyka i dotyczy takich zagrożeń jak:

  1. Powierzchowne urazy mechaniczne, np. rękawice ogrodnicze.
  2. Kontakt ze środkami czyszczącymi słabego działania lub dłuższy kontakt z wodą np. rękawice chroniące przed detergentami.
  3. Kontakt z gorącymi powierzchniami o temp. nieprzekraczającej 50°C, np. fartuch.
  4. Uszkodzenie wzroku w wyniku narażenia na działanie światła słonecznego (innego niż podczas obserwacji słońca) np. okulary słoneczne.
  5. Czynniki atmosferyczne, które nie mają charakteru ekstremalnego np. nakrycie głowy.
  6. Słabe uderzenia i drgania, których skutki nie mogą powodować nieodwracalnych uszkodzeń ciała, np. lekki hełm.

Kategoria II

Obejmuje zagrożenia, które definiuje się jako niewystępujące w kat. I i II. wchodzą tu produkty chroniące przed zagrożeniami mogącymi powodować urazy np. odzież ostrzegawcza i kaski ochronne.

Kategoria III

Obejmuje zagrożenia, które mogą mieć bardzo poważne konsekwencje, takie jak śmierć lub nieodwracalne szkody na zdrowiu.

  • niebezpieczne dla zdrowia substancje i mieszaniny, atmosfery o niedostatecznej zawartości tlenu, szkodliwe czynniki biologiczne np. maski i sprzęt, który chroni układ oddechowy człowieka
  • promieniowanie jonizujące np. gazoszczelne kombinezony
  • środowiska o wysokiej temperaturze, dla których skutki są porównywalne do działania   powietrza o temperaturze co najmniej +100°C np. odzież przeciwpożarowa
  • środowiska o niskiej temperaturze, dla których skutki są porównywalne do działania powietrza o temperaturze wynoszącej -50°C lub niżej np. odzież termiczna
  • upadki z wysokości np. liny, uprzęże alpinistyczne
  • porażenie prądem elektrycznym i prace pod napięciem np. hełm elektroizolacyjny
  • utonięcia
  • przecięcia przez przenośną pilarkę łańcuchową
  • strumień pod wysokim ciśnieniem
  • rany postrzałowe lub pchnięcia nożem np. ochraniacze na brzuch
  • szkodliwy hałas np. nauszniki, wkładki przeciwhałasowe

 

Przeczytaj też: Ochrona oczu pracowników.

Na co warto zwrócić uwagę przy wyborze środków ochrony indywidualnej?

Jeżeli jesteś pracodawcą lub osobą, która odpowiada w przedsiębiorstwie za zakup ubrań roboczych i środków ochrony indywidualnej, to musisz wiedzieć na co warto zwrócić uwagę. Rodzaj środków ochrony indywidualnej ustala pracodawca po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami. 

 

Zanim cokolwiek wybierzesz to sprawdź czy środki ochrony indywidualnej:

  • są właściwe, czy są odpowiednie do istniejącego zagrożenia,
  • odpowiadają warunkom pracy, które panują na stanowisku pracy,
  • biorą pod uwagę ergonomię pracy,
  • są uniwersalne i można je dopasować do każdego pracownika po odpowiednim wyregulowaniu,
  • mają taką konstrukcję, dzięki której w przypadku jednoczesnego występowania kilku zagrożeń i konieczności stosowania kilku środków ochrony – te wybrane przez Ciebie nie zmniejszają właściwości ochronnych poszczególnych elementów,
  • mogą być używane przez jedną lub większą ilość osób przy zachowaniu zdrowia i higieny użytkowników,
  • będą stosowane zgodnie z ich przeznaczeniem, a dołączona instrukcja jest zrozumiała dla pracownika, który będzie ich używał
  • jaki jest termin przydatności kupowanych środków

 

Przeczytaj też: Nauszniki ochronne – jak wybrać?

Kodeks pracy mówi, że stosowane przez pracowników środki ochrony indywidualnej powinny mieć właściwości ochronne i użytkowe. Jeżeli środki ochrony indywidualnej utraciły swoją funkcję ochronną, ponieważ upłynął termin ich przydatności do użycia lub uległy uszkodzeniu, pracodawca zobowiązany jest niezwłocznie wyposażyć pracowników w środki spełniające tę funkcję.